Piękna Mowa

ĆWICZENIA USPRAWNIAJĄCE NARZĄDY MOWY DO PRAWIDŁOWEJ ARTYKULACJI GŁOSEK

Prawidłowa artykulacja głosek wymaga od dziecka sprawnych narządów mowy oraz świadomości ułożenia narządów mowy bez kontroli wzrokowej.

Poniżej zamieszone są propozycje usprawnienia narządów mowy niezbędnych
do realizowania poszczególnych głosek.

 

GŁOSKI WARGOWE: p, p’, b, b’, m, m’, f, f’, w, w’

  • Gwizdanie,
  • Cmokanie,
  • Przenoszenia za pomocą słomki chrupek,
  • skrawków papieru,
  • Dmuchanie przez słomkę umieszczoną w kubku z wodą,
  • Kilkakrotne wymawianie głoski u lub i,
  • Ściąganie i rozciąganie warg,Ssanie wargi górnej i dolnej.

*(kreska u góry głoski oznacza zmiękczenie p’- pi, m’- mi, f’- fi,  itd.)

 

GŁOSKI NOSOWE: ą, ę, m, m’, n, n’

  • Ziewanie,
  • Wciąganie policzków do wewnątrz jamy ustnej,
  • Wymawianie samogłosek z szeroko otwartymi ustami,
  • Nadymanie policzków i wypuszczanie powietrza przez nos,
  • Wdech przez usta, wydech przez nos,
  • Powolne wdychanie i wydychanie powietrza przez nos przy zamkniętych ustach,
  • Powolne wdychanie i wydychanie powietrza przez jedną dziurką nosa przy zamkniętych ustach,
  • Głęboki wdech przez nos i wydech szeroko otwartymi ustami oraz zaciśniętymi skrzydełkami nosa.
  • Zabawy ze słomką, wciąganie powietrza i przenoszenie drobnych elementów - kulek z papieru, płatki śniadaniowe, konfetti zrobione dużymi ozdobnymi dziurkaczami,
  • Wypowiadanie sylab apa z przedłużonym momentem zwarcia warg.

 

GŁOSKI BEZDŹWIĘCZNE : p, p’, t, k, k’, s, sz, ś, c, cz, ć, f, f’, h, h’

Sytuacja, w której dziecko udźwięcznia głoski bezdźwięczne zdarza się rzadko. W takiej sytuacji polecamy dziecku umieszczenie prawej dłoni na naszej krtani lewą zaś na jego krtani, wymawiamy szeptem wyrazy oraz głoski bezdźwięczne : ssssss, ffffffff, chchchchch.

 

GŁOSKI DŹWIĘCZNE : b, b’, d, g, g’, z, ż, ź, dz, dż, dź, w, w’, m, m’, n, ń, l’, r

Uświadamiamy dziecku pracę wiązadeł głosowych podczas wymawiania samogłosek, w tym celu prosimy dziecko aby głośno wymawiało głoski dźwięczne w otoczeniu samogłosek: aba, obo, ubu, ebe, yby, awa, owo, uwu, ewe, ywy itd.

*Uwaga:

Dobrym sposobem jest poproszenie dziecka o położenie wewnętrznej dłoni lewej ręki na naszej krtani oraz wnętrza prawej dłoni na jego krtani. Podczas wypowiadania sylab otwartych tj. głoska dźwięczna plus samogłoska, dziecko uświadamia sobie powstające wibracje w czasie wybrzmiewania głosek dźwięcznych co odróżnia je od głosek bezdźwięcznych.

 

GŁOSKI ZĘBOWE (PRZEDNIOJĘZYKOWO-ZĘBOWE): t, d, s, z, c, dz, n

  • Unoszenie języka do górnych zębów i opuszczaniu go do zębów dolnych,
  • Liczenie językiem górnych i dolnych zębów,
  • Wahadło- kierowanie wysuniętego  języka do prawego i lewego kącika ust,
  • Przesuwanie czubkiem języka po zewnętrznej powierzchni zębów,
  • Przesuwanie grzbietu języka w taki sposób, by dotykała górnych zębów, jednocześnie czubek języka jest mocno przyciśnięty do wewnętrznej strony dolnych siekaczy.

 

GŁOSKI DZIĄSŁOWE: sz, ż, cz, dż, r, l, l’

  • Podnoszenie języka do wałka dziąsłowego tuż za górnymi zębami,
  • Przyklejanie do wałka dziąsłowego kawałka opłatka, chrupka, dziecko zaś ma go odkleić czubkiem języka,
  • Czyszczenie wewnętrznej strony zębów górnych językiem,
  • Stawianie kropek językiem na wałku dziąsłowym,

Uwaga:

Sprawdzamy czy dziecko potrafi wysunąć język na brodę oraz czy czubek języka przybiera wtedy kształt serduszka. Oznacza to wówczas, że wędzidełko jest zbyt krótkie i dlatego dziecko ma problemy z pionizacją języka czyli nie może ono dotknąć wałka dziąsłowego.

Wędzidełko można rozciągnąć poprzez masaże miękką szczoteczką do zębów oraz kciukiem i palcem wskazującym.

 

GŁOSKI TYLNOJĘZYKOWE: k, k’, g, g’, h, h’

  • Przesuwamy czubek języka po podniebieniu od zębów zaglądając jak najdalej do gardła.
  • Wysuwanie i wsuwanie języka do jamy ustnej,
  • Wysuwanie szerokiego języka na brodę i unoszenie go w kierunku nosa, przy opuszczonej dolnej szczęce.
  • Zlizywanie z talerza drobnych cukierków, miodu, nutelli.

 

GŁOSKI ŚRODKOWOJĘZYKOWE: ś, ź, ć, dź, ń

  • Przyciskanie grzbietu języka do dziąseł podniebienia, staranie się utrzymać go w tej pozycji w czasie opuszczania i podnoszenia szczęki dolnej,
  • Mlaskanie środkiem języka,
  • Ssanie cukierka,
  • Unoszenie środka języka, gdy jego czubek przylega mocno do wewnętrznej części dolnych zębów.

redakcja: Sylwia Kluczek